PRAWA CZΜWIEKA

  Wprowadzenie
  Historia praw cz這wieka
  Prawa cz這wieka w uj璚iu Karty NZ
  Kategorie praw cz這wieka
  Trzecia generacja praw cz這wieka
  Instrumenty prawne dot. praw cz這wieka

Dokumenty
  Karta Narod闚 Zjednoczonych
  Powszechna Deklaracja Praw Cz這wieka
  Konwencje traktatowe dot. praw cz這wieka
  Przem闚ienia
  Inne dokumenty

Cia豉 ONZ
  Rada Praw Cz這wieka
  Komisja Praw Cz這wieka
  Podkomisja ds. Popierania
   i Ochrony Praw Cz這wieka

  Trzeci Komitet Zgromadzenia Og鏊nego NZ
  Wysoki Komisarz NZ ds. Praw Cz這wieka
  Cia豉 traktatowe ds. Praw Cz這wieka

Mi璠zynarodowe Trybuna造
  Mi璠zynarodowy Trybuna Karny (MTK)
  Mi璠zynarodowe Trybuna造 ad hoc
  MTK dla by貫j Jugos豉wii
  MTK dla Rwandy
  Mechanizm NZ dla Mi璠zynarodowych
   Trybuna堯w Karnych

  Umi璠zynarodowione s康ownictwo karne
  Nadzwyczajne Izby S康闚 Kambod篡
  Specjalny Trybuna dla Libanu
  Specjalny Trybuna dla Sierra Leone

Mechanizmy ochrony
  Sk豉danie skarg indywidualnych

Quiz
  Wszystko o prawach cz這wieka

Mi璠zynarodowe Trybuna造

Mi璠zynarodowy Trybuna Karny [MTK]

International Criminal Court [ICC]

Jurysdykcja

Zawarte w Statucie definicja przest瘼stw zosta造 opracowane przez delegacje pa雟twowe i ich ekspert闚. Ka盥a definicja jest zgodna z istniej帷ym prawem mi璠zynarodowym i spe軟ia wym鏬 jasno軼i przepis闚 prawa karnego. S璠ziowie Trybuna逝 s zobowi您ani do 軼is貫go stosowania tych definicji i nierozszerzania ich na zasadzie analogii. Takie podej軼ie ma na celu ustanowienie obiektywnych, mi璠zynarodowych standard闚, kt鏎e nie pozostawiaj miejsca dla arbitralnych decyzji. W razie w徠pliwo軼i definicje maj by interpretowane na korzy嗆 podejrzanych lub oskar穎nych.

Trybuna jest uprawniony do s康zenia os鏏 fizycznych, a nie pa雟tw. Misj Trybuna逝 jest poci庵anie do indywidualnej odpowiedzialno軼i karnej tych os鏏, kt鏎e s sprawcami najpowa積iejszych przest瘼stw wymierzonych przeciwko mi璠zynarodowej spo貫czno軼i: zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzko軼i, ludob鎩stwa i w przysz這軼i tak瞠 zapewne zbrodni agresji. Istnieje powszechne, b喚dne przekonanie, 瞠 Trybuna mo瞠 s康zi osoby oskar穎ne o dokonanie tych zbrodni w przesz這軼i. Tymczasem w豉軼iwo嗆 Trybuna逝 dotyczy wy陰cznie przest瘼stw pope軟ionych po wej軼iu w 篡cie Statutu w czerwcu 2002.

Definicja ludob鎩stwa zawiera wykaz czyn闚 zabronionych, takich jak zab鎩stwo czy spowodowanie ci篹kich obra瞠, pope軟ionych w celu ca趾owitej lub cz窷ciowej likwidacji grupy narodowej, etnicznej, rasowej lub religijnej. Zgodnie ze Statutem, do zbrodni przeciwko ludzko軼i zaliczaj si takie przest瘼stwa, jak: eksterminacja ludno軼i cywilnej, wzi璚ie w niewol, tortury, gwa速, prze郵adowania na tle politycznym, rasowym, narodowym, etnicznym, kulturowym, religijnym lub p販iowym oraz wymuszone zagini璚ie - ale tylko wtedy, gdy czyn zabroniony stanowi element szeroko zakrojonych lub systematycznych napa軼i na ludno嗆 cywiln. Zastrze瞠nie dotycz帷e "szeroko zakrojonego lub systematycznego" charakteru czyn闚 zaliczanych do zbrodni przeciwko ludzko軼i jest bardzo wa積e, poniewa ustanawia wy窺zy pr鏬 i oznacza, 瞠 tylko dzia豉nia o okre郵onej skali i (lub) zakresie mog by uznane za przest瘼stwa obj皻e jurysdykcj Trybuna逝. Statut wprowadza wi璚 inn kwalifikacj dla pojedynczych akt闚 przemocy, takich jak gwa速, morderstwo czy tortury. Za zbrodnie wojenne uwa瘸 si ra膨ce przypadki 豉mania Konwencji Genewskich i inne powa積e naruszenia praw i zwyczaj闚 wojennych, kt鏎e mog mie miejsce w czasie zbrojnych konflikt闚 mi璠zynarodowych oraz konflikt闚, "kt鏎e nie maj mi璠zynarodowego charakteru". Czyny te musz by jednak cz窷ci planu, polityki lub dzia豉 zakrojonych na szerok skal.

Wielu z uczestnik闚 konferencji w Rzymie w 2002 r. opowiada這 si za poddaniem jurysdykcji Trybuna逝 tak瞠 terroryzmu, ale ostatecznie zrezygnowano z tej koncepcji. Jednak idea, aby do zbrodni zaliczy tak瞠 agresj, zyska豉 szerokie poparcie ze strony delegacji zar闚no pa雟tw, jak i organizacji pozarz康owych. Statut przewiduje, 瞠 Trybuna nie mo瞠 korzysta ze swej jurysdykcji w stosunku do akt闚 agresji, dop鏦i podczas Konferencji Przegl康owej pa雟twa-strony nie dojd do porozumienia odno郾ie definicji i cech zbrodni agresji. Takie porozumienie zosta這 osi庵ni皻e podczas pierwszej Konferencji Przegl康owej w Kampali (Uganda) latem 2010 roku. Zgodnie z Kart NZ, wy陰czne prawo oceny, czy dosz這 do aktu agresji, przys逝guje Radzie Bezpiecze雟twa.

W 鈍ietle Statutu zbrodniami przeciwko ludzko軼i s tak瞠 takie przest瘼stwa o charakterze seksualnym, jak: gwa速, niewolnictwo seksualne, zmuszanie do prostytucji i wymuszona ci捫a, je郵i zosta造 pope軟ione w ramach szeroko zakrojonych lub systematycznych napa軼i na jakiekolwiek osoby cywilne. Takie przest瘼stwa mog zosta zaliczone tak瞠 do zbrodni wojennych, gdy zostan pope軟ione podczas mi璠zynarodowego lub wewn皻rznego konfliktu zbrojnego.

W ci庵u ostatnich 50 lat najbardziej ra膨ce przypadki 豉mania praw cz這wieka mia造 miejsce podczas konflikt闚 wewn皻rznych, a nie mi璠zynarodowych. Z tego wzgl璠u Statut uwzgl璠nia standardy mi璠zynarodowego prawa humanitarnego, kt鏎e traktuj powa積e naruszenia praw cz這wieka dokonane podczas wewn皻rznych konflikt闚 zbrojnych (za wyj徠kiem wewn皻rznych zamieszek i rozruch闚) jako zbrodnie wojenne.

Odpowiedzialno嗆 karna jest stosowana wobec wszystkich os鏏, r闚nie pe軟i帷ych funkcje pa雟twowe: g堯w pa雟tw i rz康闚, pos堯w i ministr闚, cz這nk闚 w豉dz samorz康owych i urz璠nik闚 pa雟twowych. Sprawowanie takiej funkcji nie b璠zie podstaw do zmniejszenia wyroku ani uniewinnienia.

Dow鏚ca wojskowy ponosi odpowiedzialno嗆 karn za zbrodnie pope軟ione przez 穎軟ierzy znajduj帷ych si pod jego/jej dow鏚ztwem i efektywn kontrol. Odpowiedzialno嗆 karna istnieje r闚nie w闚czas, gdy dow鏚ca wojskowy wiedzia lub powinien by wiedzie, 瞠 jego 穎軟ierze dokonuj lub maj dokona zbrodni, a mimo to nie zdo豉 zapobiec tej zbrodni lub powstrzyma jej sprawc闚.




Dokument opracowany przez O鈔odek Informacji ONZ w Warszawie
na podstawie materia堯w ONZ, czerwiec 2003 r.
Aktualizacja stycze 2013r.
Specjalne podzi瘯owania dla
Helsi雟kiej Fundacji Praw Cz這wieka za wk豉d merytoryczny.

Konwencje traktatowe oraz dokument "Wzorcowe Regu造 Minimum Post瘼owania z Wi篥niami" (Nowy Jork, 1984 r.) pochodz ze strony internetowej Helsi雟kiej Fundacji Praw Cz這wieka w Warszawie.
O鈔odek Informacji ONZ dzi瘯uje za udost瘼nienie dokument闚.
O鈔odek Informacji ONZ w Warszawie     tel. (+4822) 825 57 84,   e-mail: unic.poland@unic.org