PRAWA CZΜWIEKA

  Wprowadzenie
  Historia praw cz這wieka
  Prawa cz這wieka w uj璚iu Karty NZ
  Kategorie praw cz這wieka
  Trzecia generacja praw cz這wieka
  Instrumenty prawne dot. praw cz這wieka

Dokumenty
  Karta Narod闚 Zjednoczonych
  Powszechna Deklaracja Praw Cz這wieka
  Konwencje traktatowe dot. praw cz這wieka
  Przem闚ienia
  Inne dokumenty

Cia豉 ONZ
  Rada Praw Cz這wieka
  Komisja Praw Cz這wieka
  Podkomisja ds. Popierania
   i Ochrony Praw Cz這wieka

  Trzeci Komitet Zgromadzenia Og鏊nego NZ
  Wysoki Komisarz NZ ds. Praw Cz這wieka
  Cia豉 traktatowe ds. Praw Cz這wieka

Mi璠zynarodowe Trybuna造
  Mi璠zynarodowy Trybuna Karny (MTK)
  Mi璠zynarodowe Trybuna造 ad hoc
  MTK dla by貫j Jugos豉wii
  MTK dla Rwandy
  Mechanizm NZ dla Mi璠zynarodowych
   Trybuna堯w Karnych

  Umi璠zynarodowione s康ownictwo karne
  Nadzwyczajne Izby S康闚 Kambod篡
  Specjalny Trybuna dla Libanu
  Specjalny Trybuna dla Sierra Leone

Mechanizmy ochrony
  Sk豉danie skarg indywidualnych

Quiz
  Wszystko o prawach cz這wieka
  Specjalny Trybuna dla Sierra Leone
  Statut, jurysdykcja, kompetencje
  Organizacja i sk豉d
  Osobowo嗆 prawna, immunitety i przywileje
  Specjalny Trybuna w systemie
s康ownictwa Sierra Leone
  The Special Court for Lebanon

Mi璠zynarodowe Trybuna造

Specjalny Trybuna dla Sierra Leone

The Special Court for Sierra Leone

Statut

Statut Specjalnego Trybuna逝 dla Sierra Leone wchodzi w sk豉d porozumienia dotycz帷ego utworzenia Specjalnego Trybuna逝, zawartego w dniu 16 stycznia 2002 r., pomi璠zy Organizacj Narod闚 Zjednoczonych a rz康em Sierra Leone. Statut sk豉da si z 25 artyku堯w obejmuj帷ych zagadnienia zwi您ane z organizacj i prac Trybuna逝.

Sierra Leone
Spotkanie 闚czesnego Sekretarza Generalnego ONZ Kofiego Annana
z przewodnicz帷ym, sekretarzem i prokuratorem Specjalnego Trybuna逝
dla Sierra Leone. (3 lipca 2006 r.)

Artyku造 statutu Specjalnego Trybuna逝 odnosz si do takich kwestii jak:

  • indywidualna odpowiedzialno嗆 karna
  • jurysdykcja nad osobami w wieku poni瞠j 15 lat
  • zakaz ponownego karania za ten sam czyn
  • amnestie
  • organizacja Specjalnego Trybuna逝
  • sk豉d Izb
  • powo造wanie s璠zi闚 i ich kwalifikacje
  • zasady post瘼owania s康owego oraz post瘼owania dowodowego
  • funkcja prokuratora
  • rola sekretariatu
  • prawa oskar穎nego
  • wydawanie wyroku
  • wymierzanie kar
  • post瘼owanie odwo豉wcze
  • procedura ponownego rozpatrzenia sprawy
  • post瘼owanie wykonawcze - wykonanie kary
  • z豉godzenie wymiaru kary
  • j瞛yk urz璠owy
  • raporty roczne

Jurysdykcja

Kompetencje poszczeg鏊nych s康闚 i trybuna堯w do rozstrzygania spraw nazywane s w豉軼iwo軼iami. Wyr騜niamy cztery rodzaje w豉軼iwo軼i:

  • W豉軼iwo嗆 podmiotowa - okre郵a, kto b璠zie podlega odpowiedzialno軼i karnej za dokonanie czynu niedozwolonego;
  • w豉軼iwo嗆 miejscowa - okre郵a obszar podlegaj帷y jurysdykcji s康u lub trybuna逝;
  • w豉軼iwo嗆 czasowa - okre郵a kompetencje s康u do orzekania co do czyn闚 pope軟ionych we wskazanym przedziale czasowym;
  • w豉軼iwo嗆 rzeczowa - wskazuje kategorie czyn闚 zabronionych, kt鏎e b璠 os康zane przez s康 lub trybuna.

W豉軼iwo嗆 podmiotowa (kompetencja ratione personae)

Artyku 1 Statutu Specjalnego Trybuna逝 stanowi, 瞠 sprawuje on jurysdykcj nad osobami, "kt鏎e ponosz najwi瘯sz odpowiedzialno嗆 za naruszenia mi璠zynarodowego prawa humanitarnego i prawa Sierra Leone, dokonane na terytorium tego kraju, a w szczeg鏊no軼i przyw鏚cami, kt鏎zy poprzez dokonanie zbrodni zagrozili realizacji proces闚 pokojowych w Sierra Leone".

Sierra Leone
皋軟ierze nigeryjskiego kontyngentu Misji Organizacji Narod闚 Zjednoczonych
w Sierra Leone (UNAMSIL) i osierocone, bezdomne dzieci,
kt鏎e mieszkaj w porcie w Lungi (5 pa寮ziernika 2006 r.)

Jurysdykcji Specjalnego Trybuna逝 obejmuje dwie kategorie os鏏, kt鏎e do tej pory nigdy nie by造 przedmiotem mi璠zynarodowej jurysdykcji karnej:

  1. osoby mi璠zy 15 a 18 rokiem 篡cia, a wi璚 dzieci wed逝g Konwencji Praw Dziecka z 1989 r.

  2. cz這nk闚 mi璠zynarodowych si pokojowych, kt鏎e stacjonowa造 w Sierra Leone (g堯wnie by造 to oddzia造 zbrojne Ekonomicznej Wsp鏊noty Kraj闚 Zachodnioafryka雟kich).

Dodanie tych dw鏂h kategorii os鏏 odr騜nia Specjalny Trybuna od dotychczasowych mi璠zynarodowych s康闚 karnych.

W豉軼iwo嗆 miejscowa (kompetencja ratione loci)

Zgodnie z artyku貫m 1 Statutu jurysdykcja rozci庵a si na terytorium Sierra Leone i obejmuje powierzchni l康ow, przestrze powietrzn oraz wody terytorialne.

W豉軼iwo嗆 czasowa (kompetencja ratione temporis)

Specjalny Trybuna dla Sierra Leone rozpatruje sprawy dotycz帷e zbrodni wymienionych w Statucie Specjalnego Trybuna逝 dla Sierra Leone (Statut of the Special Court for Sierra Leone), kt鏎e pope軟iono na terytorium Sierra Leone od 30 listopada 1996 roku.

W豉軼iwo嗆 rzeczowa (kompetencja ratione materiae)

Artyku 2 Statutu Zbrodnie przeciwko ludzko軼i.

Specjalny Trybuna ma prawo do s康zenia os鏏, kt鏎e bra造 udzia w systematycznych atakach lub atakach prowadzonych na du篡m obszarze i pope軟i造 nast瘼uj帷e przest瘼stwa przeciwko jakiejkolwiek ludno軼i cywilnej:

a. Morderstwo;
b. Eksterminacja;
c. Zniewolenie;
d. Deportacja;
e. Pozbawianie wolno軼i;
f. Stosowania tortur;
g. Zgwa販enie, niewolnictwo seksualne, przymusowa prostytucja, wymuszona ci捫a i wszelkie inne formy przemocy na tle seksualnym;
h. Prze郵adowanie z powod闚 rasowych, etnicznych, religijnych lub politycznych;
i. Inne nieludzkie czyny.

Artyku 3 Statutu Naruszenia artyku逝 trzeciego wsp鏊nego dla konwencji Genewskich oraz II Protoko逝 dodatkowego.

Specjalny Trybuna ma prawo do s康zenia os鏏, kt鏎e pope軟i造 lub zleci造 dokonanie czyn闚 stanowi帷ych powa積e naruszenie artyku逝 trzeciego wsp鏊nego dla Konwencji Genewskich z 12 sierpnia 1949 r. o ochronie ofiar wojny i II Protoko逝 dodatkowego do nich z dnia 8 czerwca 1977 r.

Naruszenia te obejmuj:

a.   Zamachy na 篡cie, zdrowie lub fizyczn albo psychiczn r闚nowag os鏏, zw豉szcza zab鎩stwa, jak te okrutne traktowanie, tortury, okaleczenia lub wszelkie postacie kar cielesnych
b.   Kary zbiorowe;
c.   Branie zak豉dnik闚 - bezprawne pozbawienie wolno軼i;
d.   Akty terroryzmu;
e.   Zamachy na godno嗆 osobist, a w szczeg鏊no軼i poni瘸j帷e i upokarzaj帷e traktowanie, zgwa販enie, zmuszanie do prostytucji i wszelkie postacie zamach闚 na obyczajno嗆;
f.   Grabie;
g.   Skazywanie os鏏 i wykonywanie egzekucji bez uprzedniego wyroku wydanego przez s康 z udzieleniem gwarancji s康owych dla oskar穎nego, kt鏎e s uznane za niezb璠ne przez narody cywilizowane;
h.   Gro嬌a pope軟ienia kt鏎egokolwiek z wymienionych czyn闚.

Artyku 4 Statutu Inne powa積e naruszenie mi璠zynarodowego prawa humanitarnego.

Sierra Leone
Dziewcz皻a ze szko造 w Freetown (Sierra Leone)(5 pa寮ziernika 2005 r.)

Specjalny Trybuna ma prawo do s康zenia os鏏, kt鏎e pope軟i造 nast瘼uj帷e powa積e naruszenia mi璠zynarodowego prawa humanitarnego:

a. Zamierzone kierowanie atak闚 przeciwko ludno軼i cywilnej lub indywidualnym osobom cywilnym nie bior帷ym bezpo鈔edniego udzia逝 w dzia豉niach wojennych;

b. Zamierzone ataki na pomoc humanitarn lub misje pokojowe (personel, instalacje, materia造, oddzia造, pojazdy) zgodnie z Kart Organizacji Narod闚 Zjednoczonych i uprawnieniami do ochrony przys逝guj帷ej osobom cywilnym i cywilnym obiektom na podstawie mi璠zynarodowego prawa konflikt闚 zbrojnych;

c. Wcielanie lub werbowanie dzieci poni瞠j 15 roku 篡cia do si zbrojnych lub grup militarnych, b康 zmuszanie dzieci do aktywnego udzia逝 w dzia豉niach zbrojnych.

Artyku 5 Statutu Zbrodnie na podstawie prawa Sierra Leone.

Specjalny Trybuna ma prawo do s康zenia os鏏, kt鏎e pope軟i造 nast瘼uj帷e zbrodnie na podstawie prawa Sierra Leone:

a. Wykorzystywanie dziewcz徠 na podstawie dokumentu Prevention of Cruelty to Children, 1926.
  • wykorzystywanie dziewcz徠 poni瞠j 13 roku 篡cia;
  • wykorzystywanie dziewcz徠 mi璠zy 13 i 14 rokiem 篡cia;
  • wykorzystywanie dziewcz徠 w celach niemoralnych.

Zobacz: Prevention of Cruelty to Children, 1926.

b. Przest瘼stwa polegaj帷e na rozmy郵nym niszczeniu w豉sno軼i na podstawie dokumentu The Malicious Damage Act 1861
  • Podpalanie mieszka i dom闚, w kt鏎ych przebywa cz這wiek;
  • Podpalanie budynk闚 u篡teczno軼i publicznej;
  • Pod這瞠nie ognia pod inne budynki.

Zobacz: The Malicious Damage Act 1861

Kompetencje

Specjalny Trybuna ma prawo s康zenia:

  • os鏏, kt鏎e ponosz najwi瘯sz odpowiedzialno嗆 za powa積e naruszenia mi璠zynarodowego prawa humanitarnego oraz prawa Sierra Leone. Naruszenia te zagra瘸j realizacji proces闚 pokojowy w Sierra Leone
  • wszelkich przest瘼stw dokonanych przeciwko 穎軟ierzom si pokojowych obecnych w Sierra Leone.








Dokument opracowany przez O鈔odek Informacji ONZ w Warszawie
na podstawie materia堯w ONZ,
grudzie 2010 r.

Aktualizacja stycze 2013 r.
O鈔odek Informacji ONZ w Warszawie     tel. (+4822) 825 57 84,   e-mail: unic.poland@unic.org